Народная творчасць

Народная творчасць

 

Развіццё і падтрымка народнай творчасці засноўваецца на прынцыпах, якія выкладзены ў Кодэксе Рэспублікі Беларусь аб культуры, а менавіта, прыярытэт развіцця беларускай нацыянальнай культуры і прызнанне беларускай мовы адным з фактараў фарміравання нацыянальнага менталітэту; адраджэнне, захаванне і развіццё нацыянальных культурных традыцый; зберажэнне і памнажэнне гісторыка-культурнай і археалагічнай спадчыны; свабода творчай дзейнасці; узаемадзеянне беларускай нацыянальнай культуры з культурамi iншых народаў i яе iнтэграцыя ў сусветную культуру (арт. 2) і інш.

 

Народная творчасць (фальклор, народныя музыка, танец, дойлідства, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, аматарскае мастацтва і інш.) праяўляецца ў розных відах сацыяльна-культурнай, навуковай, метадычнай дзейнасці ўстаноў культуры.

 

У апошнія гады наглядаецца адмоўная дынаміка па колькасці аматарскіх аб’яднанняў, некаторае падзенне цікавасці да ўдзелу ў аматарскіх калектывах насельніцтва. Гэтым тэндэнцыям маецца вытлумачэнне – скарачэнне сеткі клубных устаноў, а таксама такая з’ява як змена пераваг насельніцтва ў форме правядзення вольнага часу (усё больш людзей аддаюць перавагу “сацыяльным сеткам”).

 

Непрафесійныя (аматарскія) калектывы мастацкай творчасці па стану на 1 чэрвеня 2018 года прадстаўлены 20 324 фарміраваннямі, якія дзейнічаюць пры клубных арганізацыях Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (13 252), ва ўстановах агульнай сярэдняй і вышэйшай адукацыі, прафесійна-тэхнічнай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі, установах дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (6 462), прафсаюзных і ведамасных установах Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (610). Прычым, у клубных арганізацыях Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь такіх калектываў знаходзіцца больш за 65% ад агульнай колькасці. За пяць гадоў, з 2013 года, сетка усіх непрафесійных калектываў скарацілася ў Беларусі на 16, 6%. У той жа час іх прафесійная якасць значна ўзрасла. За пяць гадоў з’явіліся новыя «Заслужаныя аматарскіх калектывы Рэспублікі Беларусь» (усяго 109, павелічэнне на 9% у параўнанні з 2013 г.), некаторыя перайшлі на прафесійную дзейнасць. Па стане на чэрвень месяц 2018 года стала 3 265 калектываў з найменнямі «народны» («узорны»), было – 2 958.

 

Гэта досыць добры творчы патэнцыял, які адыгрывае вялікую ролю ў культурным жыцці краіны, штогод годна прадстаўляючы яе на міжнародным узроўні. Калектывы мастацкай творчасці складаюць аснову культуры раёнаў і, у прыватнасці, сельскай мясцовасці.

 

 

Табліца 1. Колькасць клубных фарміраванняў

№ п/п
Паказчык
2013 г.
2014 г.
2015 г.
2016 г.
2017 г.
на 01.06.18
1. Колькасць клубных фарміраванняў, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў   Беларусі 1303 1226 994 1089 919 877
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 11583 11569 11810 11934 12452 11065
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 24594 23096 22708 21844 21044 20506
Усяго 37480 25891 35512 34867 34415 324448
1.1. Колькасць непрафесій-ных (аматарскіх) калек-тываў мастацкай творчасці,
з іх:
Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 827 789 662 735 627 610
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 5948 6116 6269 6520 6651 6462
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 17594 15100 15470 14926 13960 13252
Усяго 24369 22005 22401 22181 21238 20324
1.1.1. Колькасць непрафесій-ных (аматарскіх) калек-тываў мастацкай творчасці са званнем “Заслужаны аматарскі калектыў Рэспублікі Беларусь” Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 22 22 22 22 24 24
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 18 19 19 20 24 22
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 60 58 59 64 63 63
Усяго 100 99 100 106 111 109
1.1.2. Колькасць непрафесій-ных (аматарскіх) калек-тываў мастацкай творчасці з найменнем “народны” (“узорны”) Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 185 183 186 179 173 164
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 687 688 733 742 755 885
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 2086 2131 2160 2183 2220 2216
Усяго 2958 3002 3079 3104 3148 3265
1.1.3. Колькасць аўтэнтычных (фальклорных) калектываў мастацкай творчасці Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * 1 1
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 211 196 178 164 131 153
Усяго 211 196 178 164 132 154

 

 

Табліца 2. Колькасць удзельнікаў клубных фарміраванняў

№ п/п
Паказчык
2013 г.
2014 г.
2015 г.
2016 г.
2017 г.
на 01.06.18
1. Колькасць удзельнікаў клубных фарміраванняў, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 52023 46589 42244 42173 39609 38577
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 194172 194170 200903 206786 217210 186271
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 262977 243124 237139 226497 216434 208888
Всего 509172 483883 480286 475456 473253 433736
1.1. Колькасць удзельнікаў непрафесійных (аматарскіх) калектываў мастацкай, з іх: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 16875 15687 14260 13942 13261 12827
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 112232 116486 120820 127484 119197 112457
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 168221 154281 147624 140209 131018 123965
Усяго 297328 286454 282704 281635 263476 249249
1.1.1. Колькасць удзельнікаў непрафесійных (аматарскіх) калек-тываў мастацкай са званнем “Заслужаны аматарскі калектыў Рэспублікі Беларусь” Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 1430 1424 1441 1526 1668 1417
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 2608 2633 2662 3033 3014 2605
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 1620 1761 1848 2092 2155 2191
Усяго 5658 5818 5951 6651 6837 6213
1.1.2. Колькасць удзельнікаў непрафесійных (аматарскіх) калектываў мастацкай з найменнем “народны” (“узорны”) Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 5868 5662 5450 5916 5280 5178
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 28877 29673 29838 31545 31724 28429
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 36119 36262 36960 36966 37144 36656
Усяго 70864 71597 72248 74427 74148 70263
1.1.3. Колькасць удзельнікаў аўтэнтычных (фальклорных) калектываў мастацкай творчасці Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 8 8
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 1884 1691 1572 1460 1273 1381
Усяго 1884 1691 1572 1460 1281 1389

 

У рэспубліцы творчымі калектывамі ў 2017 годзе праведзена больш як 640 тысяч культурных мерапрыемстваў і гэта ўсё ж менш на 1,3%, чым ў 2016, адпаведна зніжаецца і колькасць мерапрыемстваў на платнай аснове, амаль на 2%.

 

Табліца 3. Колькасць культурных мерапрыемстваў

№ п/п
Паказчык
2013 г.
2014 г.
2015 г.
2016 г.
2017 г.
на 01.06.18
1. Колькасць культурных мерапрыемстваў, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 29618 27505 27906 26168 28108 11450
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 28000 28977 30432 42691 34300 24578
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 625528 574370 568642 580106 578224 192798
Усяго 683146 630852 626980 648965 640632 228826
1.1. Колькасць культурных мерапрыемстваў, якія арганізаваны клубнымі фарміраваннямі, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 12527 12949 13464 14206 14749 10915
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 378713 361106 360885 373037 371655 127387
Усяго 391240 374055 374349 287243 286404 138302
1.1.1. на платнай аснове Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 9044 9984 8637 8241 7916 2789
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 756 804 853 949 941 708
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 173690 150899 139110 134796 132829 40780
Усяго 183490 161687 148600 143986 141686 44277
1.2. Колькасць культурных мерапрыемстваў з удзелам клубных фарміраванняў Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 15957 16675 17131 19176 20135 14767
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 437205 423953 418906 430057 430009 146668
Усяго 453162 440628 436037 449233 450144 161435

 

Праяўляецца стабільнасць у развіцці музычна-інструментальных (павелічэнне іх колькасці 11,5% у параўнанні з мінулым годам) і нават цыркавых калектываў, якіх у нас амаль увесь час 50. Але існуе праблема развіцця аматарскіх духавых аркестраў.

 

Выклікае занепакоенасць стан харэаграфічнага жанру, які развіваецца нераўнамерна і ў асноўным трымаецца на энтузіязме выключных спецыялістаў. Сёння ў рэспубліцы дзейнічае 2 969 танцавальных калектываў, сярод якіх 2 448 дзіцячых, колькасць якіх паступова памяншаецца. Вядома, не могуць не радаваць поспехі 34 харэаграфічных і вакальна-харэаграфічных «Заслужаных аматарскіх калектываў Рэспублікі Беларусь», але іх магло быць і больш. Адчуваецца, асабліва ў сельскай мясцовасці, недастатковасць падрыхтаваных харэографаў. Вялікая ўвага надаецца народнаму танцу, этнавыхаванню на адзіным рэспубліканскім дзіцячым фестывалі фальклорнага мастацтва «Берагіня», які ў чэрвені 2018 года паспяхова прайшоў у Акцябрску Гомельскай вобласці і якому споўнілася 20 гадоў.

 

Варта звярнуць увагу на захаванне і развіццё творчых калектываў традыцыйнай накіраванасці. Бачыцца натуральнае змяншэнне колькасці аўтэнтычных фальклорных груп, але і не павялічваецца колькасць фальклорных аматарскіх, вакальна-харавых, тэатральных калектываў, а таксама якія працуюць у жанрах выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва: за пяць гадоў вакальна-харавых зменшылася амаль 25%, фальклорных – больш чым на 21%, тэатральных – на 20,65%, якія працуюць у жанрах выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва – на больш за 15%.

 

Выключэнне складаюць асобныя праявы павелічэння колькасці тэатральных калектываў ва ўстановах Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і дзіцячых фальклорных у арганізацыях Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, але на агульны стан асаблівага ўплыву яны не аказваюць.

 

З’явілася праблема існавання аўтэнтычных калектываў, якія змяняюць свой жанр, пераходзяць у калектывы са стылізаванай манерай выканання, папаўняючы шэраг аматарскіх фальклорных калектываў.

 

Табліца 4. Колькасць непрафесійных (аматарскіх) калектываў мастацкай творчасці па жанрах мастацтва і катэгорыях удзельнікаў

№ п/п
Паказчык
2013 г.
2014 г.
2015 г.
2016 г.
2017 г.
01.06.2018
1. Колькасць вакальна-харавых калектываў, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 264 265 242 242 213 215
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 1029 1010 1026 1066 1249 1135
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 6187 5762 5519 5228 4786 4277
Усяго 7480 7037 6787 6536 6248 5627
1.1. дзіцячых Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 50 60 55 52 45 42
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 928 910 926 974 1053 1016
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 2497 2337 2019 2082 2014 1772
Усяго 3475 3307 3000 3108 3112 2830
1.2. ветэранскіх Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 6 6 7 7 7 7
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 266 274 241 246 258 249
Усяго 272 280 248 253 265 256
1.3. асоб з абмежаванымі магчымасцямі Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 5 6 6 6 6 5
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 1 1 1
Усяго 5 6 6 7 7 6
2. Колькасць музыкальна-інструментальных калектываў, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 83 70 56 66 46 42
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 472 473 476 496 508 506
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 625 613 595 543 518 647
Усяго 1180 1156 1127 1105 1072 1195
2.1. дзіцячых Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 12 11 8 23 7 6
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 420 430 430 449 462 462
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 203 204 193 173 154 278
Усяго 635 645 631 645 627 746
2.2. ветэранскіх Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 4 4 5 5 5 5
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 6 6 6 7 6 6
Усяго 10 10 11 12 11 11
2.3. асоб з абмежаванымі магчымасцямі Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 2 3 3 1 1 2
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь
Усяго 2 3 3 1 1 2
3. Колькасць харэаграфічных калектываў, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 247 231 222 223 221 214
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 927 962 1004 1037 1104 1060
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 1922 1787 1814 1774 1692 1695
Усяго 3096 2980 3040 3034 3017 2969
3.1. дзіцячых Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 136 120 137 136 142 135
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 844 874 914 942 988 946
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 1579 1442 1487 1471 1415 1367
Усяго 2559 2436 2538 2549 2545 2448
4. Колькасць тэатральных калектываў, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 93 82 70 81 58 59
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 443 465 494 514 520 529
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 2549 2561 2387 2236 2082 1860
Усяго 3085 3108 2951 2831 2660 2448
4.1. дзіцячых Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 28 30 26 40 25 18
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 397 392 428 451 467 485
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 1820 1617 1495 1393 1313 1160
Усяго 2245 2039 1949 1884 1805 1663
4.2. ветэранскіх Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 1 1 1 1 1 1
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 25 38 31 27 19 18
Усяго 26 39 32 28 20 19
4.3. асоб з абмежаванымі магчымасцямі Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 1 1 1
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь
Усяго 1 1 1
5. Колькасць цыркавых калектываў, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * 11 9
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 5 5 5 7 7 7
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 19 21 30 30 32 32
Усяго 24 26 35 37 50 48
5.1. дзіцячых Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * 9 7
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 3 4 4 5 5 4
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 19 21 28 28 29 29
Усяго 22 25 32 33 43 40
6. Колькасць фальклорных калектываў, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * 5 7
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 182 158 154 167 166 151
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 864 856 780 722 676 666
Усяго 1046 1014 934 889 847 824
6.1. дзіцячых Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 171 145 138 150 152 139
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 292 347 317 298 302 295
Усяго 463 492 455 448 454 434
6.2. ветэранскіх Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 1 1 1
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 75 60 54 50 47 47
Усяго 75 60 54 51 48 48
6.3. асоб з абмежаванымі магчымасцямі Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 1 1 1
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь
Усяго 1 1 1
7. Колькасць калектываў, якія працуюць у жанрах выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, у т.л.: Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 63 61 34 57 31 33
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 2253 2356 2306 2438 2503 2194
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 2628 2499 2429 2305 2283 1952
Усяго 4944 4916 4769 4800 4817 4179
7.1. дзіцячых Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі 46 42 19 39 22 18
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 2174 2277 2209 2351 2416 2103
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 2348 2253 2168 2048 2020 1711
Усяго 4568 4572 4396 4438 4458 3832
7.2. ветэранскіх Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 10 9 17 18 19 17
Усяго 10 9 17 18 19 17
7.3. асоб з абмежаванымі магчымасцямі Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі * * * * * *
Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь 67 69 70 80 81 66
Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь 2 2 2 2 4 4
Усяго 69 71 72 82 85 70
 8 Колькасць каллектываў, якія працуюць у літа-ратурным жанры, у т.л.: Сярэднія

 

1 1 1 1 1 1
 8.1 дзіцячых і маладзёжных Сярэднія

 

1 1 1 1 1 1
9 Колькасць калектываў, якія працуюць у гумарыстычным жанры: Сярэднія

 

1 1 1 1 1 1
 9.1 маладзёжных Сярэднія 1 1 1 1 1 1
  Усяго 4 4 4 4 4 4
 

* няма справаздачнасці.

 

 

 

Народныя майстры Беларусі (20 загрузак)

 

Інфармацыя аб развіцці народнай творчасці (21 загрузка)